به گزارش روابط عمومی شرکت گاز استان گیلان به نقل از روابط عمومی شرکت ملی گاز ایران؛ در دنیای امروز، امنیت انرژی به مثابه ستون فقرات توسعه پایدار و رفاه اجتماعی شناخته میشود. برای کشوری همچون ایران که از یک سو دارای ذخایر عظیم گازطبیعی و از سوی دیگر با چالشهای ساختاری در الگوی مصرف و ناترازی تولید و تقاضا مواجه است، مدیریت بهینه این سرمایه ملی به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است.
زمستان، همواره آزمون بزرگی برای سنجش تابآوری شبکه گاز کشور بوده است؛ لیکن آزمون امسال با نگاهی متفاوت و رویکردی عملیاتی از سوی مدیریت کلان صنعت گاز پیگیری میشود.
تغییر پارادایم از «تمرکزگرایی» به «مدیریت منطقهای و استانی»، مهمترین وجه تمایز برنامههای امسال است. این رویکرد خردمندانه، بر این واقعیت استوار است که «سبد مصرف» در هر استان ماهیتی متفاوت دارد؛ در حالی که استانی شمالی به دلیل تراکم بالای سکونتگاهها، الگوی مصرفی عمدتاً خانگی دارد، استانی دیگر بر پایه فعالیتهای صنعتی خود، تقاضای متفاوتی را به شبکه تحمیل میکند. تدوین سناریوهای عملیاتی بومیسازیشده، نه تنها راهکاری برای توزیع هوشمند محدودیتهای احتمالی است، بلکه ضامن پایداری انتقال گاز به دورترین نقاط شبکه خواهد بود.
با این حال، مدیریت تقاضا، تنها یک پروژه زیرساختی نیست؛ بلکه ترکیبی است از فناوریهای نوین و فرهنگسازی عمومی. ورود «شرکتهای کارور» به میدان، نماد بهرهگیری از ظرفیت بخش خصوصی و دانشبنیانهاست؛ جایی که بهینهسازی مصرف، با شاخصهای علمی، اندازهگیری شده و به ارزشافزودهای واقعی در بورس انرژی بدل میشود. استفاده از فناوریهای تحلیل داده و هوشمندسازی تجهیزات حرارتی، گامهای عملی برای خروج از چرخه معیوب اتلاف انرژی است.
اما در نهایت، نباید فراموش کرد که پایداری شبکه، یک معادلهی چندمجهولی است که «مردم» در آن نقشی محوری دارند. گذار از الگوی مصرف سنتی به الگوی بهینه، جز با پذیرش این واقعیت که میزان مصرف انرژی در کشور نسبت به استانداردهای جهانی فراتر است، ممکن نخواهد بود. آنچه امروز در دستور کار شرکت ملی گاز ایران قرار دارد، بیش از یک طرح زمستانی، تلاشی برای اصلاح ریشهای فرهنگ بهرهوری و پاسداشت منابع ملی برای نسلهای آینده است.
در این راستا، رادیو اقتصاد در برنامه «سکه صبح»، گفتوگویی با سعید توکلی، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران روز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشتماه در این خصوص انجام داده که با هم پی میگیریم. چندی پیش توکلی از تدوین سناریوهای عملیاتی برای عبور از ناترازی در هر استان خبر داد و رادیو اقتصاد در این گفتوگو تلاش کرده تا این سناریو را از زبان متخصص آن برای مردم بازگو کند.
*********************************
با سلام و روز خوش. در این بخش از برنامه «سکه صبح»، قصد داریم به گفتوگو پیرامون این خبر بپردازیم؛ «تدوین سناریوهای عملیاتی برای عبور از ناترازی در هر استان». در همین راستا، جناب آقای دکتر سعید توکلی، معاون محترم وزیر و مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران، همراه ما هستند. جناب آقای دکتر توکلی، وقت شما بخیر؛ به رادیو اقتصاد خوش آمدید.
من هم عرض سلام و ادب و احترام دارم خدمت شما و همه شنوندههای محترم و فهیم رادیو اقتصاد.
زنده باشید، متشکرم. جناب آقای دکتر توکلی، با عنایت به خبری که به دست ما رسیده، مشتاقیم توضیحات شما را بشنویم.
بهعنوان نخستین پرسش، برای ما توضیح دهید با توجه به نقش راهبردی صنعت گاز در کشور، چه تمهیداتی برای افزایش بهرهوری و صرفهجویی در نظر گرفته شده است؟ همچنین، بفرمایید که این سناریوهای عملیاتی برای عبور از ناترازی در هر استان، چگونه تدوین شدهاند؟
ببینید، در ارتباط با موضوع پایداری شبکه گاز و انتقال مطمئن آن به تمامی مشترکین و مصرفکنندگان کشور، ما در مرکز راهبری دیسپچینگ ملی گاز، مدیریتی یکپارچه داریم. با این حال، طبیعتاً متناسب با اطلس انرژی و کیک مصرف انرژی در هر استان، راهکارها و اقدامات لازم برای مدیریت و بهینهسازی متفاوت است.
برای نمونه، در برخی استانهای شمالی مانند مازندران، ۹۴ درصد از سهم مصرف انرژی توسط بخش خانگی و تجاری استفاده میشود؛ اما طبیعتاً در برخی استانهای دیگر، این ترکیب مصرف تغییر میکند و سهم عمده به صنایع اختصاص مییابد؛ برای مثال در قم، بیشترین مقدار مصرف به بخش صنعت مربوط میشود. در فصل زمستان، به دلیل کاهش دما، آرایش مصرف عمدتاً به سمت بخش خانگی و تجاری متمایل میشود.
از آنجا که شبکه گاز کشور، ساختاری بسیار گسترده و شاخهای دارد که به تمام نقاط مصرف در سراسر ایران کشیده شده است، امسال با توجه به شرایط موجود و پیشبینیهای صورتگرفته، تدابیر ویژهای اتخاذ کردیم. متأسفانه در جریان جنگ تحمیلی و جنگ سوم، بخشی از زیرساختهای ما در پارس جنوبی هدف حملات خصمانه آمریکایی- صهیونیستی قرار گرفت و در نتیجه، بخشی از ظرفیت تولید و فرآورش گاز کشور با چالش مواجه شد؛ با این وجود، ما تمام تلاش خود را به کار بستیم تا این تهدید دشمن را به فرصت تبدیل کنیم. در همین راستا و با هدف مدیریت بهینه، برنامههای عملیاتی را متناسب با الگوی مصرف گاز در هر استان، به مدیریتهای استانی واگذار کردهایم که در ادامه به چند نمونه از این اقدامات اشاره میکنم.
ببینید، ما در زمستان پیشفرضمان بر این است که استانهای شمالی، مثلاً گلستان، مازندران و خراسان شمالی بهطور اخص، و بعضی از استانها و بعضی از شهرهای آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اردبیل و حتی خراسان رضوی دچار محدودیت خواهند شد؛ که برای جلوگیری از این محدودیتها، ما شرایط را شبیهسازی کردهایم و میزان گاز مورد مصرف آن بخشها و مشترکین اختصاصی آن بخشها را ارزیابی کرده و به این جمعبندی رسیدیم که هر کدام از این استانها بتوانند متناسب با ظرفیتهای خود برای کاهش مصرف انرژی گاز و طبیعتاً به تبع آن، پایداری شبکه انرژی کل کشور، اقداماتی را انجام دهند.
این اقدامات میتواند شامل مواردی از این دست باشد؛ عمده این اقدامات در چارچوب شرکتهای کارور است؛ الآن که من خدمت شما صحبت میکنم، بالغ بر ۷۷ قرارداد اصلی با شرکتهای کارور منعقد شده که وظیفه این شرکتها این است که در بین تولیدکننده و توزیعکننده گاز، که شرکت ملی گاز است، قرار میگیرند و از آن طرف با مشترک در ارتباط هستند و از ظرفیتهای مدیریت بهینه مصرف استفاده میکنند. هر میزان گازی که در این بخشها به اصطلاح ذخیره شود و بعد از اندازهگیری، اصطلاحاً «اندازهگیری و صحهگذاری» (M&V) (Measurement & Verification) مورد تأیید شرکت ملی گاز قرار میگیرد، مابهازای آن در بورس به این دوستان گواهی صرفهجویی داده میشود و از طریق بورس، بخشهای مولد کشور میتوانند این گاز را استفاده کنند.
بسیار هم عالی….
این یک راهکار؛ راهکارهای دیگری نیز وجود دارد؛ مثلاً در استان کرمان چون برخی از شهرها احتمال دارد دچار کمبود شوند؛ خب طبیعتاً در آن مقطع از سال که احتمالاً دو ماه دی و بهمن است و بیشترین میزان مصرف بهصورت یکپارچه در کل کشور وجود دارد، بعضی از این محدودیتها را به بعضی از این بخشها اعمال میکنیم.
یا مورد دیگر در ارتباط با بحث انشعابهای غیرمجاز یا اصطلاحاً سرقت گاز است؛ که در بعضی از استانها که پتانسیل این کار وجود دارد، ازجمله مثلاً استان البرز یا بعضی از استانهای شمالی یا در بعضی از استانهایی که در حاشیه شهرها و روستاها، شبکههای انشعاب گاز غیرمجاز گسترده شده و این جزو وظایف دستگاههای مختلف است؛ ولی از طریق بررسی و اندازهگیری توسط شرکت کارور، این انشعابهای غیرمجاز، البته با حکم قضایی، جمعآوری میشود؛ اینها همه کمک میکند تا این مقدار گازی که تولید میکنیم، بهصورت بهرهور مصرف شود.
یکی از بخشهای دیگر، بخشهای صنایع است؛ ما در ظرفیت بخشهای صنعتی، حالا چه صنایع جزء، ازجمله مثلاً نانواییهای صنعتی، گلخانهها، مرغداریها، فرصتهای بسیار زیادی وجود دارد که با حداقل اقدامات بتوانیم میزان مصرف گاز را کاهش دهیم و همه این کاهش میزان مصرف گاز، یعنی جلوگیری از هدررفت گاز و تبدیل آن به ارزشافزوده.
با تشکر از توضیحات شما، جناب آقای دکتر توکلی. پس در واقع با توجه به این سناریوهای خوبی که چیده شده و حالا که به صورت عملیاتی نیز درآمده، میتوان گفت که این اقدامات شروع شده؛ درست است؟
بله. موارد حوزه شرکتهای کارور که از سال قبل بهطور جدی پیگیری و در اواخر سال گذشته، انعقاد قرارداد شد، ولی هماکنون تعداد آن از ۲۲ مورد به ۷۷ مورد رسیده است. اما برای سناریوهای زمستانی نیز تکتک استانها با بالغ بر ۲۸۰ فعالیت و عنوان اقدام شروع کردهاند که همه اینها تأثیرگذار است.
ولی یک نکته اساسی که من خواهش میکنم از این طریق بتوانم خدمت شنوندگان محترم بگویم، درخصوص ظرفیت مردم شریف کشورمان است و آن هم با پذیرش این مطلب که متأسفانه میزان مصرف انرژی در کشور نسبت به همه کشورهای دنیا بالاتر است؛ به همین دلیل اگر تکتک مردم بتوانند در ابعاد مختلف؛ چه با کارهای کوتاهمدت و تغییر رفتارها، چه با زیرساختهایی که ایجاد میکنند، مثل توجه به برچسب انرژی و راندمان آن در بحث خرید تجهیزات گرمایشی و بسیاری کارهای دیگر، همه اینها کمک میکند که ما بتوانیم به لطف خدا شبکه را پایدار نگاه داریم.
بسیار عالی، خیلی متشکرم از شما. در خصوص استفاده از فناوریها در این حوزه، موضوع به چه صورتی است؟
دقیقاً یکی از نکاتی که خیلی خوب به آن اشاره کردید، همین است؛ شرکتهای کارور با شرکتهای دانشبنیان در ارتباط هستند. مثلاً در بحث هوشمندسازی؛ ما بحث هوشمندسازی موتورخانهها را آغاز کرده و کارهای اداری آن را نیز انجام دادهایم؛ همه شرکتهای کارور، با ساخت قطعات الکترونیکی و هوشمند کردن موتورخانههای مشترکین، به کاهش مصرف کمک میکنند. یا در ارتباط با بعضی از قطعاتی که توسط شرکتهای دانشبنیان ساخته شده؛ مثلاً نصب «رسوبگیر» که در موتورخانه نصب میشود و طبیعتاً کاهش میزان رسوب در جریان فرآیندی وسایل گرمایشی، بسیار در راندمان آن کمک میکند؛ از این دست موارد اقدامات زیادی انجام دادهایم. یا در ارتباط با بحث «تحلیل داده»؛ یعنی استفاده از تحلیل داده که در قالب نرمافزاری است که همه اینها شرکتهای ریز و درشت و انسانهای دانشی را درگیر کرده که بتوانند در این مسیر به ما کمک کنند.
بسیار عالی؛ خیلی متشکرم از شما جناب آقای دکتر توکلی. انشاءالله که تمامی این کارهای بسیار خوب و در واقع تمهیداتی که اندیشیده شده است و ظرفیتهایی که در اختیار استانها قرار دارد، بتوانند کمک شایانی بنمایند.
انشاءالله در واقع کمک شود به افزایش بهرهوری و صرفهجویی در مصرف گاز، تا بتوانیم از این ناترازی در زمستان پیش رو، بهویژه، بهخوبی عبور کنیم. از شما جناب آقای دکتر توکلی که همراه ما بودید سپاسگزاریم؛ با شما خداحافظی میکنیم. خدا نگهدار شما.
من هم از شما بابت برنامه خوبتان سپاسگزارم.